facebookpaylas twitterpaylas googlepaylas

Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
not  İstatistik 2 Vize Ders Notları Ece 3 165 Son Yorum: Ece
not  Makro İktisat Vize Ders Notları Derya 3 90 Son Yorum: Derya
not  Ticaret Hukuku 2 Vize Ders Notları Hakan 3 103 Son Yorum: Hakan
not  Davranış Bilimleri Vize Ders Notları Gamze 3 105 Son Yorum: Gamze
not  Genel Muhasebe 2 Vize Ders Notları Gamze 3 122 Son Yorum: Gamze

Anayasa 2 Vize Ders Notları

#1
not 
Yeni Anayasa 2 Vize 1. 2. 3. 4. Ünite Ders Notları ve Özetleri

Okey Bir devletin anayasasını yapma iktidarına, kurucu iktidar veya kuruculuk fonksiyonu denmektedir. Buna karşılık, kurulmuş iktidar, anayasasının öngördüğü kurallar çerçevesinde yasama yürütme ve yargı fonksiyonlarının yerine getirilmesini ifade etmektedir. 

Okey Fransız kamu hukukundan esinlenen yazarlar, aslî kurucu iktidarın veya aslî kuruculuk fonksiyonunun, ancak bir hukuk boşluğunda ortaya çıkabileceğini, bu hukuk boşluğunun ise bağımsızlığın kazanılması, devrim, ihtilal gibi köklü siyasal değişimlerin yaşandığı olağanüstü şartlarda mümkün olabileceğini öne sürmektedir. 

Okey Talî kuruculuk fonksiyonu, bir ülkenin yürürlükte bulunan anayasasını o anayasada öngörülen kurallara uygun olarak değiştirmek anlamına gelmektedir. Bu nedenle, talî kurucu iktidar, yürürlükteki anayasayı ancak aslî kurucu iktidarın öngördüğü kurallar çerçevesinde değiştirebilmektedir. Bu ise talî kurucu iktidarın, hukuken sınırlanmış bir iktidar olduğunu göstermektedir.

Okey Osmanlı-Türk anayasaları incelendiğinde, biri hariç olmak üzere -1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu- bunların hepsinin katı anayasa modelini benimsedikleri görülmektedir. 1982 Anayasası, “teklif”, “görüşme”, “kabul” ve “onay” olmak üzere dört aşamalı bir anayasa değişiklik süreci öngörmüştür.  

Okey Anayasa değişikliklerinin anayasaya uygunluk yönünden yargı denetimine tâbi olup olamayacağı, iki açıdan değerlendirilmesi gereken bir konudur. Bunlardan biri, anayasa değişikliklerinin,  şekil kurallarına uygunluğunun denetlenmesidir; diğeri ise anayasa değişikliklerinin içerik, yani esas yönünden anayasaya uygunluğunun denetlenmesidir.
Ara
Cevapla
#2
Okey Yasama, yürütme ve yargı güçlerinin birbirinden ayrılması gerektiği anlamına gelen kuvvetler ayrılığı düşüncesi, ilk kez, İngiliz düşünür John Locke tarafından savunulduğu hâlde, bu teori literatürde Montesquieu’nün ismiyle özdeşleşmiştir. 

Okey Montesquieu, her devletin yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç kuvvete sahip olduğunu belirttikten sonra, bu kuvvetlerin birbirlerinden ayrılması gerektiğini savunmaktadır. 

Okey Ünlü düşünüre göre, yasama ve yürütme kuvvetlerinin birbirinden ayrılmadığı bir sistemde özgürlüklerin ortadan kalkma tehlikesi mevcuttur. Ancak özgürlüklerin korunabilmesi için yargının da yasama ve yürütme kuvvetlerinden ayrılması gerekir. 

Okey Cumhuriyetin ilk anayasası olan 1924 Anayasası’nın yasama ve yürütmeyi düzenleyen hükümleri incelendiğinde, bu Anayasa’nın ilk bakışta, kuvvetler birliği sistemini benimsediği izlenimi doğmaktadır. Nitekim kamu hukuku eserlerinde 

Okey 1924 Anayasası’nın kuvvetler birliği ve görevler ayrılığı sistemine dayandığı tanımının yapıldığı görülmektedir.  

Okey 1961 Anayasası devletin üç temel fonksiyonunu yerine getirme yetkisini farklı organlara sunmuş ve böylece, kuvvetler ayrılığına dayanan bir sistem öngörmüştür.  

Okey 1982 Anayasası da diğer Cumhuriyet Anayasaları gibi, yasama, yürütme ve yargı fonksiyonlarını yerine getirme yetkisini farklı organlara sunmak suretiyle kuvvetler ayrılığı esasını benimsemiştir. 

Okey Bu Anayasayı 1961 Anayasası’ndan ayıran en önemli özellik ise, yürütmeye doğrudan doğruya Anayasa’dan kaynaklanan bazı aslî yetkileri sunmasıdır. 

Okey Bu ise 1982 Anayasası’nın fonksiyonlar ayrılığı kuralını benimsediği gerçeğini ortadan kaldırmamakta; sadece, yürütmenin geçmişe kıyasla güçlendirildiğini göstermektedir.
Ara
Cevapla
#3
Okey Yasama organlarının tek meclisli veya iki meclisli oldukları görülmektedir. Yasama organının iki veya tek meclisli olması, federal ve üniter devlet düzenlerinde farklı gerekçelere dayanmaktadır. Federal devletler bakımından yasamanın iki meclisli olması, bu devlet düzeninin doğasından kaynaklanan bir zorunluluktur. 

Okey Üniter devlet düzenlerinde ise yasama organının iki veya tek meclisli olmasını belirleyen herhangi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu nedenle, üniter devletlerde yasama organının iki veya tek meclisli olmasını belirleyen, anayasa koyucunun iradesidir. 

Okey TBMM, genel oyla belirlenen beş yüz elli milletvekilinden oluşmaktadır. TBMM’nin görev süresi dört yıldır. Geniş anlamda seçim sistemleri kavramı, seçim sürecinin başladığı ilk andan, seçimlerin resmî sonuçları açıklanıncaya kadar geçen döneme ait tüm hususları kapsamaktadır. 

Okey Bunlar, aday olma, seçilme yeterliliği, oy verme usûlleri, seçimlerin yönetim ve denetimi gibi konulardır. Dar anlamda seçim sistemi kavramı ise, oyların sandalyeye dönüştürülmesinde izlenen yöntemi ifade etmektedir. 

Okey 1982 Anayasası’nın 80. maddesi, “TBMM üyeleri, seçildikleri bölgeyi veya kendilerini seçenleri değil, bütün Milleti temsil ederler” hükmüne yer vermektedir. Milletvekilliği ile bağdaşmayan işlere, literatürde yasama uyumsuzluğu (teşriî imtizaçsızlık) denmektedir. 

Okey Yasama uyumsuzluğunun amacı, milletvekillerinin yürütme karşısındaki bağımsızlıklarını korumaktır. Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin meclis çalışmaları sırasındaki oy, söz ve düşünce hürriyetlerini korumaktadır. Böylece, milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları suç teşkil etse dahi sorumsuzluk güvencesinin gereği olarak, milletvekili hakkında ceza takibi yapılamamaktadır. 

Okey Yasama dokunulmazlığı milletvekillerini asılsız suç isnatlarının yaratabileceği ceza davasının gözaltına alma, tutuklanma gibi tüm aşamalarına karşı korumaktadır. Nitekim bu güvenceye, tutuklanmama hürriyeti adı verilmesi de bundan kaynaklanmaktadır.  

Okey Parlamenter hükûmet sistemini kabul eden anayasalarda, yasama organlarının üç temel yetkisinin mevcut olduğu görülmektedir. Bunlar kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak; hükûmeti denetlemek ve hükûmet tarafından hazırlanan bütçe kanunlarını kabul etmektir. 

Okey 1982 Anayasası, Cumhurbaşkanı’na geniş yetkiler sunarak, klasik parlamenter sistemin ötesine geçmişse de özünde bu Anayasa, parlamenter hükûmet sistemini benimsemiştir. Bu nedenle TBMM, bu üç temel yetkiye sahiptir. 

Okey Yasama yetkisinin genelliği, kanunun konu yönünden sınırlanmadığını, kanun koyucunun anayasaya aykırı olmamak koşulu ile her alanı kanunla düzenleyebileceğini ifade etmektedir. 

Okey Yasama yetkisinin ilkelliği ise bir alanda kanunî düzenleme yapabilmek için kanun koyucunun başka bir organ veya makamın ön iznine muhtaç olmaması anlamına gelmektedir. Kanun koyucu, dilediği her alanda ilk elden kanuni düzenleme yapabilmektedir.  

Okey Yasama yetkisinin devredilmezliği ise, Ergun Özbudun’un tanımladığı gibi, “kanun adı altında veya bu adı taşımasa bile kanunla eş değerde ya da kanun gücüne sahip hukukî işlemler yapma yetkisinin devredilmesi”nin yasaklanmasıdır.
Ara
Cevapla
#4
Okey Yürütme organları yapısal özellikleri yönünden monist ve dualist olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Yürütme organının monist olması, bu organın tek unsurdan oluştuğunu göstermektedir. Bu tek unsur, bir kişi veya bir kurul olabilir. 

Okey Başkanlık sisteminde yürütme organı monisttir; çünkü bu organın tümüne hükmeden, halkın seçtiği başkandır. Yürütmenin monist olduğu bir başka örnek ise meclis hükûmeti sistemidir. 

Okey Meclis hükûmetinde yürütmenin monist olmasının nedeni, bu sistemde bir devlet başkanlığı makamının olmamasından kaynaklanmaktadır. Yürütme alanındaki tüm yetkiler, üyeleri meclis tarafından seçilen bakanlar tarafından kullanılmaktadır. 

Okey Düalist yürütme ise yürütme organının devlet başkanı ve Bakanlar Kurulu olmak üzere iki unsurdan oluşması anlamına gelmektedir. Bu nedenle parlâmenter hükûmet sistemi ile yarı-başkanlık sistemleri düalist yürütmenin örnekleridir. 

Okey 1982 Anayasası 8. maddesinde “Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir” hükmünü düzenlemektedir. Bu hüküm, Türkiye’de yürütme organının düalist yani iki başlı bir yapı sergilediğini göstermektedir.  

Okey 1924 ve 1961 Anayasaları’nın sembolik konularla sınırlı yetkiler sunduğu Cumhurbaşkanı’na, 1982 Anayasası, çok geniş yetkiler tanımıştır. 

Okey 1982 Anayasası’nın 104. maddesi, bu Anayasanın, Cumhurbaşkanlığı’nı sınırlı yetkileri haiz bir makam olarak düzenlemediğini, tam aksine bu makamı, devlet hayatının en güçlü unsuru hâline getirdiğini göstermektedir. 

Okey Maddenin ilk fıkrasına göre : “Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Bu sıfatla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetir.” Maddenin devamında ise, Cumhurbaşkanı’nın görev ve yetkileri, uzun bir liste hâlinde sıralanmıştır. Böylece Cumhurbaşkanı’na, parlâmentarizmin doğasıyla bağdaşmayan çok geniş yetkiler tanınmıştır.

Okey Bakanlar Kurulu, Başbakan ve bakanlardan oluşan kolektif bir organdır. Böyle olmakla beraber, Başbakan, Bakanlar Kurulu’nun başkanıdır. Nitekim Başbakanın Bakanlar Kurulu içindeki konumu, literatürde ‘eşitler arasında birinci’ olarak ifade edilmektedir. Bu nedenle, Başbakanın, hükûmetin izleyeceği politikalardan birinci derecede sorumlu olduğu kabul edilmektedir. 

Okey KHK, Bakanlar Kurulu’nun düzenleyici işlemleri arasında yer almaktadır. Böyle olmakla beraber KHK, yürütme organının tüzük, yönetmelik gibi adlarla anılan diğer düzenleyici işlemlerinden içerik ve fonksiyon bakımından çok farklıdır. Tüzükler ve yönetmelikler, kanunların uygulanmasını sağlayan işlemlerdir. 

Okey KHK’ler ise organik yani  şekli açıdan Bakanlar Kurulu’nun bir işlemidir. Ancak bu işlem, yürürlükteki bir kanunu değiştirme ve kaldırma gücüne sahiptir. Kısacası, KHK fonksiyonel bakımdan bir yasama işlemidir. 

Okey Nitekim işlemin ismi, onun bu özelliğini doğrulamaktadır. KHK öyle bir işlemdir ki, bu işlem, biçimi itibarıyla kanun değil, kararnamedir. Ancak, gücü itibarıyla kanuna eşdeğerdedir.
Ara
Cevapla


[-]
Tags
anayasa vize ders notları 2


Hızlı Menü: